1. Waar dit perspectief over gaat
Dit perspectief kijkt naar wat er gebeurt wanneer mens en machine verschillend omgaan met tijd en geheugen. Mensen leven met eindigheid, vergeten en betekenisvolle herinnering. Systemen daarentegen registreren, bewaren en reproduceren. Wanneer deze twee vormen van tijd samenkomen, ontstaat een nieuw spanningsveld rond continuïteit.
2. Wat er zichtbaar wordt
Wanneer mens en machine samen functioneren, verandert de betekenis van tijd en geheugen op een aantal concrete manieren:
- Systemen onthouden structureel, mensen selectief,
- Vergeten wordt een menselijke kracht in plaats van een tekort,
- Geheugen verschuift van ervaring naar registratie,
- Besluiten blijven langer navolgbaar dan de context waarin ze zijn genomen,
- Het verleden wordt steeds makkelijker opnieuw op te roepen,
- Continuïteit ontstaat niet vanzelf, maar moet worden onderhouden.
Tijd wordt daarmee minder lineair en geheugen minder persoonlijk.
3. Spanningsvelden die ontstaan
Deze verschuiving roept vragen op die niet eenvoudig zijn:
- 1. Wat mag blijven bestaan wanneer context verdwijnt?
- 2. Wanneer wordt bewaren een last in plaats van zorg?
- 3. Wie bepaalt wat wordt vergeten en wat wordt vastgelegd?
- 4. Kan betekenis blijven bestaan zonder menselijke herinnering?
Hier ontstaat spanning tussen behoud en loslaten, tussen registratie en betekenis.
4. Plaats binnen AIAS
Binnen AIAS wordt tijd niet gezien als een neutrale factor, maar als een bepalende dimensie van menselijkheid. Dit perspectief maakt zichtbaar dat systemen continuïteit kunnen ondersteunen, maar betekenis alleen kan ontstaan wanneer mensen actief kiezen wat wordt meegenomen en wat wordt losgelaten.
AIAS nodigt uit om geheugen niet alleen technisch te organiseren, maar ook moreel en relationeel: als iets dat zorg vraagt, niet slechts opslag.
5. Voorbeeld — Organisaties en historisch besluitvorming
In organisaties blijven besluiten, data en aannames vaak jarenlang beschikbaar. Dat vergroot transparantie, maar kan ook verstarren. Teams worden aangesproken op keuzes uit een andere context, terwijl omstandigheden zijn veranderd.
Organisaties die dit herkennen, bouwen momenten van herinterpretatie in. Niet alles wat ooit is vastgelegd blijft leidend. Door bewust ruimte te maken voor herwaardering, ontstaat continuïteit die niet vastzet, maar meebeweegt met tijd.
Continuïteit ontstaat niet door alles te bewaren, maar door zorgvuldig te kiezen wat blijft.